Handleiding RCC-zoekmachine

1. Welkom

Deze zoekmachine maakt bijna 11.000 openbare uitspraken van de Reclame Code Commissie (RCC) en het College van Beroep (CvB) makkelijk doorzoekbaar. Hij is bedoeld voor maatschappelijke organisaties en burgers die een klacht willen indienen over misleidende reclame, of die willen weten hoe de RCC eerder over vergelijkbare reclame heeft geoordeeld.

Er zijn twee manieren om hem te gebruiken:

Voor beide meldt u zich eerst aan voor de pilot. Elke aanmelding wordt getoetst aan de pilotvoorwaarden voordat toegang wordt verleend, zie hoofdstuk 3.

Het project is mogelijk gemaakt met steun van Snoutfund en Stichting Hans van Eck, en wordt na de pilotfase als open source gepubliceerd.

2. Belangrijk: beta en voorwaarden

• Geen juridisch advies. De zoekmachine en de AI-koppeling helpen bij het vinden en ordenen van informatie. De beoordeling of een reclame-uiting in strijd is met de Reclamecode, en de verantwoordelijkheid voor een klacht of verweer, blijft bij u.
• AI kan fouten maken. Als u de MCP-server via een AI-assistent gebruikt, kan die assistent uitspraken verkeerd samenvatten of details verzinnen. Controleer elke bewering tegen de bron: elk resultaat bevat een link naar de uitspraak.
• Pilotfase: meedoen is bijdragen. In deze fase stellen we het systeem beschikbaar aan gebruikers die helpen het te verbeteren. U meldt zich aan met een kort formulier en gaat akkoord met de pilotvoorwaarden. Na toetsing van uw aanmelding krijgt u toegang. Een bijdrage is voor iedereen een voorwaarde, in de eerste plaats in natura: een casusverslag per zaak waarvoor u het systeem gebruikt. Zie hoofdstuk 3.
• Brontoets. U controleert elke uitkomst aan de bron voordat u die gebruikt, en bevestigt dat in uw casusverslag (zie hoofdstuk 3).
• Aansprakelijkheid. De pilot is niet-commercieel en wordt beheerd door ClearCode. De omgeving wordt geleverd zoals zij is, zonder garanties op juistheid of beschikbaarheid. ClearCode is niet aansprakelijk voor schade die voortvloeit uit het gebruik ervan. De volledige tekst staat in de pilotvoorwaarden in het aanmeldvenster.
• Beschikbaarheid. De dienst kan zonder aankondiging veranderen of tijdelijk onbereikbaar zijn. De webadressen bevatten bewust -test.
• Open source. Na afronding van de pilot wordt de broncode openbaar gepubliceerd, zodat iedereen het systeem kan gebruiken en zelf kan draaien. Tot die tijd staat de code in een besloten GitHub-repository; toegang is op verzoek mogelijk.

3. Aanmelden en toegang

Zowel de zoeksite als de MCP-server zijn alleen te gebruiken na aanmelding en goedkeuring. Zo weten we wie het systeem gebruikt en waarvoor, en kunnen we om een bijdrage vragen. Aanmelden kost een paar minuten; de beoordeling doen we zo snel mogelijk.

Stap 1: het aanmeldformulier

Opent u de zoeksite zonder toegang, dan verschijnt vanzelf het venster Aanmelden voor de pilot (beta). U vult in:

• uw naam en e-mailadres;
• waarvoor u het systeem vooral gebruikt: een eigen klacht als particulier, onderzoek of journalistiek op eigen naam, campagne of werk voor een ngo, betaald werk of een opdracht, of iets anders;
• een korte beschrijving van wat u ermee wilt doen;
• of u het gebruikt in betaald werk of in opdracht van een organisatie. Zo ja: de naam van de organisatie of groep, of u er in dienst bent of ingehuurd (freelance), en of de organisatie of groep volledig op vrijwilligers draait.

Onder het formulier ziet u direct welk deelnemerstype bij u hoort en welke bijdrage daarbij hoort. Daarna leest u de brontoets en de pilotvoorwaarden. U vinkt drie dingen aan: akkoord met de voorwaarden, dat u elke uitkomst aan de bron controleert, en dat u de privacyverklaring heeft gelezen. Met het versturen doet u een aanvraag; toegang ontstaat pas na goedkeuring.

Stap 2: de activatielink

Na het aanmelden krijgt u een e-mail met een activatielink. Daarmee bevestigt u uw e-mailadres. De link is 24 uur geldig en werkt één keer. Klik erop, en klik in het venster dat opent op Activeer toegang. Geen mail ontvangen? Kijk in uw spamfolder, of vraag een nieuwe link aan via Ik heb al toegang.

Uw aanmelding staat daarna in behandeling tot de beoordeling klaar is.

Stap 3: beoordeling

De beheerder toetst uw aanmelding aan de gepubliceerde pilotvoorwaarden: klopt de opgave, welk deelnemerstype hoort erbij, en past het beoogde gebruik binnen de voorwaarden. Het is een toets aan de criteria, geen oordeel over u als persoon. Bij type C en D maken we daarna per e-mail afspraken over de bijdrage.

• Goedgekeurd: u krijgt een e-mail en uw toegang is direct actief, in de browser waarin u de activatielink heeft geopend.
• Afgewezen: u krijgt een e-mail met het criterium waaraan niet is voldaan. U kunt een aangepaste aanmelding doen of reageren via info@clearcode.nl.

Uw toegang geldt voor de browser waarin u de activatielink opent. Wilt u het systeem ook op een ander apparaat of in een andere browser gebruiken? Kies daar Ik heb al toegang, vul uw e-mailadres in en klik op de nieuwe link.

Deelnemerstypes en bijdrage

Een bijdrage is voor iedereen een voorwaarde voor toegang. De eerste vorm is een bijdrage in natura: een casusverslag per zaak. Een financiële bijdrage geldt alleen voor organisaties en groepen. Het type volgt uit uw antwoorden in het aanmeldformulier en wordt bij de beoordeling vastgesteld.

• Type A en B: na goedkeuring is uw toegang actief en loopt 30 dagen. Elk casusverslag verlengt de toegang met 30 dagen. Hoe die verlenging werkt, leest u hieronder.
• Type C en D: toegang loopt via de organisatie, ook als u daar freelance voor werkt. Na het aanmelden staat uw aanmelding in behandeling. We maken per e-mail afspraken over de bijdrage. Daarna is de toegang actief voor alle aangemelde medewerkers en ingehuurde krachten van die organisatie, tot het einde van de afgesproken looptijd. De organisatie of groep geeft door wie de plaats gebruikt, en meldt wijzigingen daarin. Toegang is nooit afhankelijk van het inhuren van een bepaalde persoon of dienst.
• Type T: geldt alleen voor testen en ontwikkelen. Wie op uitnodiging aan de omgeving werkt en het systeem ook in betaald werk voor een organisatie gebruikt, doet dat via die organisatie, net als ieder ander.

Blijkt uw opgave onjuist of achterhaald, dan wordt het type aangepast en kan de toegang worden beëindigd. Meld het daarom als uw situatie verandert, bijvoorbeeld wanneer u het systeem gaat gebruiken in werk waarvoor uren worden gefactureerd.

Toegang verlengen: 30 dagen rollend

Voor type A en B loopt de toegang steeds 30 dagen vanaf nu, of vanaf de huidige einddatum als die later ligt. Een casusverslag verlengt de toegang direct. Is uw toegang verlopen, dan ziet u bij de volgende zoekopdracht een melding met de knop Casusverslag indienen. Na het indienen is uw toegang direct weer actief.

Het casusverslag

Lever per zaak waarin u het systeem gebruikt een casusverslag in, via Mijn toegang → Casusverslag indienen. Het formulier vraagt:

• soort zaak (klacht, verweer, pleitnota of anders) en voor wie (eigen zaak of voor een organisatie);
• een korte omschrijving van de zaak (optioneel);
• welke zoekopdrachten of uitspraken nuttig waren, eventueel met dossiernummers;
• wat ontbrak of niet klopte;
• hoeveel tijd het ongeveer bespaarde, de uitkomst bij de RCC (als die bekend is) en overige suggesties (optioneel).

Het verslag kan alleen worden ingediend als u aanvinkt dat u elke gebruikte uitspraak, elk citaat en elk codeartikel aan de bron heeft gecontroleerd.

De brontoets

De brontoets is ook altijd te openen via de link Brontoets in de gele balk bovenaan de zoeksite.

Het paneel "Mijn toegang"

Rechtsboven in de zoeksite ziet u uw status, bijvoorbeeld Beta-deelnemer · toegang tot 25 okt. 2026. Klik erop om het paneel te openen. Daarin staan:

• uw naam, deelnemerstype en eventueel de organisatie;
• uw persoonlijke MCP-URL met de knop Kopieer, zichtbaar zodra uw toegang is goedgekeurd (zie hoofdstuk 10). Deel deze link niet: hij geeft toegang op uw naam;
• het aantal ingediende bijdragen;
• de knop Casusverslag indienen;
• Afmelden op dit apparaat, om de toegang in deze browser te beëindigen. Uw aanmelding blijft bestaan.

Meldingen

4. De Reclamecode in het kort

In Nederland regelt de reclamebranche zichzelf via de Nederlandse Reclame Code (NRC). Iedereen (consument, organisatie of concurrent) kan een klacht indienen bij de Stichting Reclame Code (SRC) over een reclame-uiting die volgens de indiener in strijd is met die code.

Wie beslist?

• Reclame Code Commissie (RCC): behandelt de klacht en doet uitspraak.
• Voorzitter van de RCC: kan eenvoudige zaken zelf afdoen, met een voorzitterstoewijzing (VT) of een voorzittersafwijzing (VAF).
• College van Beroep (CvB): behandelt het beroep tegen een uitspraak van de RCC.

Uit welke delen bestaat de code?

• Algemeen Deel (artikel 1 t/m 19): geldt voor alle reclame. Veel gebruikte artikelen zijn art. 2 (basisnormen), art. 7 (oneerlijke reclame) en art. 8 (misleidende reclame).
• Bijzondere Reclamecodes (24 stuks): extra regels per sector of onderwerp. Voorbeelden: CDR (Code voor Duurzaamheidsreclame), RVV (Reclamecode voor Voedingsmiddelen), RSM (Reclamecode Social Media & Influencer Marketing), KJC (Kinder- en Jeugdreclamecode).

Beide delen zijn in de zoeksite na te lezen via de tabbladen Algemeen Deel en Bijzondere Codes.

Wat betekenen de uitkomsten?

5. Wat staat er in de index?

De index bevat de openbare uitspraken van reclamecode.nl, vanaf 2007, inclusief uitspraken van het College van Beroep. Per uitspraak staat erin:

Wat staat er niet in?

• Uitspraken van vóór 2007.
• Bijlagen en afbeeldingen van de bestreden reclame-uitingen: alleen de tekst van de uitspraak.
• Niet-openbare of geanonimiseerde onderdelen die reclamecode.nl zelf niet publiceert.
• De reclamecodes zelf staan niet in de zoekindex, maar zijn wel apart te lezen via de tabbladen en via de MCP-server.

6. Hoe komen de uitspraken erin?

1. Ophalen (crawlen). Een programma bezoekt elke nacht om 02:00 de openbare zoekpagina van reclamecode.nl, bladert door de uitspraken van het lopende jaar en downloadt de uitspraken die nog niet in onze verzameling zitten. Het houdt daarbij rustig tempo aan om de website van de SRC niet te belasten. De oudere jaren zijn eenmalig in zijn geheel opgehaald.
2. Verrijken. Uit elke uitspraak worden gegevens gehaald die het zoeken makkelijker maken: de uitkomst in vaste termen, de productcategorie, welke codes en artikelen worden aangehaald, en wie de klacht indiende. Daarnaast berekent een taalmodel een "betekenis-vector" van de tekst (zie hieronder).
3. Indexeren. Alles wordt opgeslagen in een zoekdatabase (OpenSearch), waar zowel de zoeksite als de MCP-server uit putten.

7. Slim zoeken: hoe werkt het?

De zoekmachine kan op twee manieren zoeken, en die twee ook combineren.

Trefwoord-zoeken: zoeken op woorden

Dit is klassiek zoeken, zoals u dat kent van een zoekmachine. Het systeem zoekt uitspraken waarin uw woorden voorkomen, en rekent daarbij met Nederlandse woordvormen: misleidend vindt ook misleidende en misleiding. Uitspraken waarin een zeldzaam woord vaak voorkomt, komen hoger te staan.

Sterk in: precieze termen, namen van bedrijven of producten, citaten, dossiernummers.
Zwak in: onderwerpen die op veel verschillende manieren beschreven worden.

Betekenis-zoeken: zoeken op onderwerp

Een AI-taalmodel heeft elke uitspraak "gelezen" en op een soort landkaart van betekenissen geplaatst. Uitspraken over vergelijkbare onderwerpen liggen dicht bij elkaar, ook als ze totaal andere woorden gebruiken. Uw zoekvraag wordt op dezelfde kaart geplaatst, en het systeem zoekt de uitspraken die er het dichtst bij liggen.

Technisch heet zo'n positie op de kaart een embedding: een reeks van 1.024 getallen. We gebruiken het meertalige model multilingual-e5-large-instruct, dat goed met Nederlands overweg kan en op onze eigen server draait. Uw zoekvragen gaan dus niet naar een extern AI-bedrijf.

Sterk in: onderwerpen en situaties omschrijven in gewone taal.
Zwak in: exacte termen en namen. Het model kijkt vooral naar het begin van elke uitspraak.

Hybride: het beste van beide

Met het vinkje 🧠 Semantisch zoeken gebruikt de zoeksite beide methoden tegelijk en voegt de resultaten samen tot één ranglijst, waarbij beide even zwaar wegen.

8. De zoeksite gebruiken

Zoeken

• Typ in de zoekbalk. De resultaten verschijnen terwijl u typt; op Enter drukken hoeft niet.
• Met een lege zoekbalk ziet u alle uitspraken; handig om alleen met filters te werken.
• Een dossiernummer (bijv. 2024/00242) vindt direct die ene uitspraak.

Filters

• Uitkomst: bijv. alleen toegewezen klachten (Aanbeveling).
• Product/Dienst: de productcategorie.
• Reclamecode: welke code in de uitspraak wordt aangehaald, bijv. CDR.
• Artikelen: specifieke artikelen, bijv. art. 3.1 CDR.
• Periode: een of meer jaren.

Binnen één filter geldt of (Aanbeveling óf Aanbeveling gedeeltelijk); tussen filters geldt en (CDR én 2024). Het getal naast een optie is het aantal uitspraken. Met Toon meer ziet u alle opties, met ✕ Wis alle filters begint u opnieuw.

Sorteren en bladeren

Kies Relevantie (best passend eerst) of Nieuwste. Er staan 20 resultaten per pagina; onderaan kunt u verder bladeren.

Een uitspraak lezen

Klik op een dossiernummer om de uitspraak te openen: eerst de kerngegevens, labels en aangehaalde regelgeving, daaronder de volledige tekst. Met 📄 Bekijk op reclamecode.nl opent u het origineel. Sluiten kan met ×, Esc of door naast het venster te klikken.

De reclamecodes naslaan

De tabbladen 📋 Algemeen Deel en 📚 Bijzondere Codes bevatten de tekst van de Reclamecode met inhoudsopgave en toelichtingen, met links naar reclamecode.nl.

Links delen

• Een zoekopdracht: …edubox.nl/?q=duurzaamheidsclaim
• Een uitspraak direct openen: …edubox.nl/?uitspraak=<nummer> (het nummer uit de link naar reclamecode.nl)

Filters en sortering worden (nog) niet in de link bewaard.

9. Zoektaal (gevorderd)

Standaard vindt de zoekmachine uitspraken met minstens één van uw woorden; uitspraken met álle woorden staan bovenaan. Met onderstaande tekens kunt u preciezer zoeken.

Tip: begin breed en combineer daarna met filters. Dat werkt meestal beter dan één heel precieze zoekopdracht.

10. Zoeken met AI: de MCP-server

MCP (Model Context Protocol) is een standaard waarmee een AI-assistent zoals Claude gereedschap van buiten kan gebruiken. Met onze MCP-server kan de assistent zelf in de uitspraken zoeken, uitspraken volledig lezen en de reclamecodes naslaan. U stelt uw vraag in gewone taal; de AI bepaalt welke zoekopdrachten nodig zijn en verwijst met links naar de bronnen.

Uw persoonlijke MCP-URL

Voor de MCP-server gebruikt u een persoonlijke link. Die vindt u na goedkeuring van uw aanmelding in de zoeksite onder Mijn toegang (zie hoofdstuk 3). Klik op Kopieer. De link ziet er zo uit:

https://src-uitspraken-mcp-test.edubox.nl/mcp?key=<uw persoonlijke sleutel>

Verbinden

Claude.ai (web): Instellingen → Connectors → Add custom connector → plak uw persoonlijke MCP-URL → opslaan. De connector moet op "Connected" staan.

Claude Desktop: voeg in het configuratiebestand toe, met uw eigen link:

{
  "mcpServers": {
    "src-uitspraken": {
      "url": "https://src-uitspraken-mcp-test.edubox.nl/mcp?key=<uw persoonlijke sleutel>"
    }
  }
}

Start Claude Desktop daarna volledig opnieuw.

Wat kan de AI ermee?

Voor het gebruik via de MCP-server gelden dezelfde regels als voor de zoeksite. Geautomatiseerd of bulkmatig bevragen, en het geautomatiseerd wegschrijven van resultaten naar andere systemen, gebeurt alleen na overleg.

Voorbeeldvragen

• "Zoek uitspraken over reclame die zuivel als klimaatvriendelijk presenteert. Welke claims werden afgewezen en waarom?"
• "Welke artikelen van de Code voor Duurzaamheidsreclame worden het vaakst toegepast bij 'natuurlijk'-claims op verpakkingen?"
• "Ik zag een advertentie met de claim 'klimaatneutraal'. Is dat toegestaan? Zoek precedenten en leg de regels uit."
• "Lees uitspraak 2024/00242 en vat de redenering van de Commissie samen, met verwijzing naar de overwegingen."

Tips

• Laat de AI eerst zoeken, dan pas lezen. Een zoekresultaat is goedkoop; een volledige uitspraak is lang. Vraag hooguit 2–3 volledige uitspraken per gesprek en begin voor een nieuwe deelvraag een nieuw gesprek.
• Vraag om bronnen per bewering. Bijvoorbeeld: "Noem bij elke bewering het dossiernummer en de overweging." Klik de links aan om te controleren.
• Dossiernummer ≠ uitspraak-ID. Voor het ophalen van een volledige tekst gebruikt de AI het interne nummer uit de zoekresultaten. Meestal regelt de AI dat zelf; gaat het mis, laat de AI dan eerst zoeken op het dossiernummer.
• Onze uitspraken zijn de hoofdbron. Rechtspraak en ACM zijn aanvullend.

11. Aanbevolen werkwijze

Een voorbeeld van het gebruik bij het voorbereiden van een klacht:

1. Formuleer de claim. Wat staat er precies in de reclame, en waarom vindt u het misleidend?
2. Verken met semantisch zoeken. Beschrijf de situatie in gewone woorden en bekijk de eerste 20–40 resultaten.
3. Verfijn met filters. Bijvoorbeeld alleen Aanbeveling, code CDR, de laatste vijf jaar.
4. Zoek precies door. Zet semantisch zoeken uit en zoek op de exacte termen of claims uit de gevonden uitspraken.
5. Lees de beste 3–5 uitspraken volledig, inclusief het verweer van de adverteerder. Juist daar ziet u welke argumenten wel en niet werkten.
6. Sla de relevante artikelen na in het Algemeen Deel of de bijzondere code.
7. Doe de brontoets. Controleer alles op reclamecode.nl voordat u citeert, en vermeld dossiernummers en overwegingen in uw klacht.
8. Dien een casusverslag in via Mijn toegang: wat hielp, wat ontbrak, en de uitkomst als die bekend is.

Met de MCP-server kunt u stap 2 t/m 6 grotendeels aan de AI overlaten, maar blijf zelf de bronnen controleren.

12. Bekende beperkingen

• Automatische labels (uitkomst, categorie, codes, klager) kunnen fout zijn. Codeherkenning dekt de meest gebruikte codes: CDR, RVV, RSM, RVA, RVK, ROK, CVP, KJC, CPG, RCP en NRC. Andere bijzondere codes worden nog niet als filter herkend. Zoek daarop met de volledige tekst.
• In de semantische modus:
  • sorteren op Nieuwste werkt niet;
  • zoektermen worden niet geel gemarkeerd;
  • de aantallen bij de filters houden alleen rekening met de gekozen filters, niet met uw zoekvraag.
• Betekenis-zoeken kijkt vooral naar het begin van elke uitspraak; details diep in een lange uitspraak vindt u beter met trefwoorden.
• Rechtspraak-zoeken via de MCP-server: filteren op datum of rechtsgebied werkt nog niet in combinatie met een zoekterm.
• Enkele oude uitspraken hebben een onjuiste of ontbrekende datum of productcategorie op reclamecode.nl zelf (bijv. het jaar "1999").

13. Feedback, broncode en contact

Feedback: waarom en hoe

Het doel van deze pilotfase is het systeem samen met gebruikers bruikbaar te maken, óók voor mensen zonder technische achtergrond. Uw ervaringen zijn daarom de belangrijkste bijdrage. We vragen u:

• Een casusverslag per zaak waarvoor u het systeem gebruikt, via Mijn toegang → Casusverslag indienen in de zoeksite (zie hoofdstuk 3).
• Evaluatiesessies zijn er alleen binnen een apart gefinancierd deelproject; wie daaraan meedoet, krijgt bericht.
• Losse opmerkingen tussendoor zijn altijd welkom, per mail aan info@clearcode.nl.

Broncode

De broncode staat in een besloten GitHub-repository. Wilt u meekijken of meewerken? Vraag toegang aan via info@clearcode.nl. Na de pilotfase wordt de code openbaar gepubliceerd.

Contact

Voor vragen over uw aanmelding, de voorwaarden of het systeem: info@clearcode.nl.

Privacy

Voor de pilot slaan we op: uw naam en e-mailadres, de organisatie waarvoor u werkt (als u die opgeeft) en of u daar in dienst of ingehuurd bent, het beoogde gebruik uit uw aanmelding, uw bijdragen zoals casusverslagen, het aantal verzoeken per dag via de zoeksite en via MCP, en notities van de beheerder, zoals de reden van een afwijzing. Uw zoektermen slaan we niet op, behalve wat u zelf in een casusverslag invult.

We gebruiken deze gegevens alleen voor het beheer van de pilot en voor de geanonimiseerde rapportage aan de financier. We bewaren ze tot zes maanden na afloop van de pilot. U kunt uw gegevens altijd inzien, laten corrigeren of laten verwijderen. De volledige tekst staat in de privacyverklaring.

Het taalmodel voor betekenis-zoeken draait op onze eigen server. Gebruikt u de MCP-server via een AI-assistent, dan gelden daarnaast de voorwaarden van die assistent.

14. Woordenlijst

SRC / RCC / CvB

Stichting Reclame Code / Reclame Code Commissie / College van Beroep.

NRC

Nederlandse Reclame Code: het Algemeen Deel plus de bijzondere codes.

Dossiernummer

Nummer van de zaak bij de SRC, bijv. 2024/00242.

Aanbeveling

Klacht toegewezen; de adverteerder wordt aanbevolen de reclame niet meer zo te maken.

Crawlen

Automatisch webpagina's ophalen.

Index

De doorzoekbare database met alle uitspraken.

Embedding / betekenis-vector

Een reeks getallen die de betekenis van een tekst vastlegt, zodat vergelijkbare teksten te vinden zijn.

Semantisch / hybride zoeken

Zoeken op betekenis / combinatie van betekenis en trefwoorden.

MCP

Model Context Protocol: standaard waarmee AI-assistenten externe gereedschappen gebruiken.

Token

Eenheid waarin een AI-assistent tekst "leest"; een gesprek heeft een beperkt aantal.